รัชกาลที่ ๓ แห่งราชจักรีวงศ์

 

พระนาม พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว 
พระนามเต็ม สมเด็จพระบรมราชาธิราชรามาธิบดี ศรีสินทรบรมมหาจักรพรรดิราชาธิบดินทร์ ธรณินทราธิราช รัตนากาศภาศกรวงศ์ องค์ปรมาธิเบศร์ ตรีภูวเนตรวรนายก ดิลกรัตนราชชาติอาชาวศรัย สมุทัยคโรมนต์ สกลจักรวาลาธิเมนทรต์ สุริเยนทราธิบดินทร์ หริหรินทราธาดาธิบดี ศรีสุวิบูลย์ คุณอกณิฐ ฤทธิราเมศวรมหันต์ บรมธรรมิกราชาธิราช เดโชไชย พรหมเทพาดิเทพนฤบดินทร์ ภูมินทรปรมาธิเบศร์ โลกเชฐวิสุทธิ์ รัตนมงกุฏประเทศคตา มหาพุทธางกูร บรมบพิตร พระพุทธเจ้าอยู่หัว คือ สมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว 
พระนามย่อ  -
พระนามเดิม ทับ 
พระราชสมภพ ที่นิวาสสถานในพระราชนิเวศน์เดิม ด้านใต้ของวัดอรุณราชวราราม 
วันจันทร์ แรม ๑๐ ค่ำ เดือน ๔ ปีมะแม นพศก จุลศักราช ๑๑๔๙ เวลาค่ำ ๑๐.๓๐ นาฬิกา (สี่ทุ่มครึ่ง)  
ตรงกับวันที่ ๓๑ มีนาคม พุทธศักราช ๒๓๓๐ 
เป็นพระราชโอรสองค์ใหญ่ ในสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (ขณะนั้นทรงดำรงพระราชอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร) และเจ้าจอมมารดาเรียม ซึ่งภายหลังได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระศรีสุลาลัย 
เสวยราชสมบัติ เมื่อวันพุธ เดือน ๘ แรม ๑๑ ค่ำ ปีวอก พุทธศักราช ๒๓๖๗ 
รวมสิริดำรงราชสมบัติ ๒๖ ปี ๗ เดือน ๒๓ วัน
พระราชโอรส-ราชธิดา รวมทั้งสิ้น ๕๑ พระองค์ 
สวรรคต  เมื่อวันพุธ เดือน ๕ ขึ้น ๑ ค่ำ เวลาตีสองเศษ 
ตรงกับวันที่ ๒ เมษายน พุทธศักราช ๒๓๙๓ ปีกุน (ตรีศก จุลศักราช ๑๒๑๒) 
รวมพระชนมพรรษา ๖๓ พรรษา กับ ๑๑ วัน 
วัดประจำรัชกาล วัดราชโอรสาราม 
ตราประจำรัชกาล    | คลิก! ดูโดยรวมทุกรัชกาล |
เหตุการณ์สำคัญ
  • การเจริญสัญญาทางพระราชไมตรีเป็นฉบับแรกกับประเทศอังกฤษ 
  • การค้าขายกับต่างประเทศและการเก็บอากรต่างๆ  
  • การเผาโรงฝิ่น และมีการออกหวย ก.ข. เป็นครั้งแรก 
  • เกิดสุริยุปราคาถึง ๕ ครั้ง 
  • เกิดอหิวาตกโรคระบาด มีคนตายมากกว่า ๓๐,๐๐๐ คน ฯลฯ
พ.ศ.๒๓๖๗
  • โปรดเกล้าฯ ให้ส่งกองทัพไทยไปช่วยอังกฤษรบพม่า
พ.ศ.๒๓๖๘
  • เฮนรี่ เบอร์นี่ ขอเข้ามาทำสัญญาค้าขาย
พ.ศ.๒๓๖๙
  • เจ้าอนุวงศ์เป็นกบฏ โปรดเกล้าฯ ให้กรมพระราชวังบวรฯ เป็นแม่ทัพใหญ่ยกไปปราบ กำเนิดวีรกรรมท้าวสุรนารี (คุณหญิงโม) และโปรดเกล้าฯ ให้พระยาราชสุภาวดี (สิงห์) แม่ทัพหน้าเป็นเจ้าพระราชสุภาวดี ว่าที่สมุหนายก
พ.ศ.๒๓๗๐
  • เริ่มสร้างพระสมุทรเจดีย์
พ.ศ.๒๓๗๑
  • ร้อยเอกเจมส์โลว์ จัดพิมพ์หนังสือภาษาไทยเป็นครั้งแรก
  • มิชชันนารีอเมริกันเดินทางมาเผยแพร่ศาสนาในเมืองไทย
พ.ศ.๒๓๗๒
  • เจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) จับเจ้าอนุวงศ์ จัดส่งลงมากรุงเทพฯ ได้โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเป็น เจ้าพระยาบดินทร์เดชา ที่สมุหนายก
  • กำเนิดสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
พ.ศ.๒๓๗๕
  • ประธานาธิบดีแจคสัน แห่งสหรัฐอเมริกา ส่งเอ็ดมันต์ โรเบิร์ต เข้ามาขอเจริญพระราชไมตรีทำการค้ากับไทย
พ.ศ.๒๓๗๖
  • ญวนเกิดกบฏ โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาบดินทร์เดชา (สิงห์) เป็นแม่ทัพใหญ่ผู้สำเร็จราชการไปรบกับญวน
พ.ศ.๒๓๗๙
  • เริ่มปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามครั้งใหญ่ โปรดให้สร้างพระเจดีย์ พระพุทธไสยาสน์พร้อมทั้งพระวิหารเป็นที่ประดิษฐาน และอาคารอื่นๆ อีกเป็นจำนวนมาก  นอกจากนี้ยังโปรดให้จารึกวิชาการต่างๆ ลงในแผ่นศิลาเป็นอันมาก ประดับไว้รอบเสาระเบียง และที่ศาลารายหลายหมวดหมู่ อาทิ หมวดตำรายา หมวดวรรณคดีไทย หมวดสุภาษิต หมวดพระพุทธศาสนา ให้เป็นวิทยาทานแก่บุคคลทั่วไป  กล่าวกันว่าเป็นพระอารามที่รวบรวมสรรพตำราไว้หลายแขนง เสมือนหนึ่งเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศไทย 
พ.ศ.๒๓๘๐
  • หมอบรัดเลย์ คิดตัวพิมพ์อักษรไทยขึ้นใหม่
  • โปรดเกล้าฯ ให้หมอหลวงไปหัดปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษกับหมอบรัดเลย์ และสอนวิธีฉีดวัคซีนป้องกันอหิวาตกโรคเป็นสำคัญ
พ.ศ.๒๓๘๕
  • หมอบรัดเลย์ พิมพ์ปฏิทินภาษาไทยขึ้นเป็นครั้งแรก
พ.ศ.๒๓๘๙
  • ญวนขอหย่าทัพกับเจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์) 
  • โปรดเกล้าฯ ให้สร้างโลหะปราสาทวัดราชนัดดา
พ.ศ.๒๓๙๐
  • ทรงอภิเษกให้ นักองค์ด้วง เป็น สมเด็จพระหริรักษ์รามาธิบดี ครองกรุงกัมพูชา
พ.ศ.๒๓๙๑
  • ปฏิสังขรณ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม โปรดให้สร้างพระรูปหล่อด้วยโลหะหุ้มทองคำเนื้อแปด ขึ้นมาสององค์ ทรงเครื่องต้นอย่างพระบรมกษัตริย์ ลงยาราชาวดี ประดับด้วยเนาวรัตน์ องค์ด้านทิศเหนือจารึกพระนามว่า พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกย์ ทรงพระราชอุทิศถวายสมเด็จพระอัยกาเจ้า  องค์ด้านทิศใต้จารึกพระนามว่า พระพุทธเลิศหล้าสุลาไลย (เปลี่ยนสร้อยพระนามเป็น นภาไลย ในรัชกาลที่ ๔)  ทรงพระราชอุทิศถวายสมเด็จพระบรมชนกนาถ  
  • ญวนขอเจริญพระราชไมตรีดังเดิม กองทัพเจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์) กลับกรุงเทพฯ
พ.ศ.๒๓๙๓
  • อังกฤษและอเมริกา ขอแก้สนธิสัญญา
พ.ศ.๒๓๙๕
  • เสด็จสวรรคต
 
 

 ปรับปรุงล่าสุดวันที่ 09 สิงหาคม 2548 18:11 น.

 

อ้างอิง :
  • ประกอบ โชประการ, ประยุทธ สิทธิพันธ์, สมบูรณ์ คนฉลาด. 
  • หนังสือ ๙ พระมหากษัตริย์ไทยครองกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี. กรุงเทพฯ : วิชัย อังศุสิงห์  หนังสือพิมพ์รวมข่าว 2525.
  • กระทรวงศึกษาธิการ. กรมวิชาการ. ฉัตรแก้วเก้าแผ่นดิน. กรุงเทพฯ : คุรุสภา 2540.